1991 թ. վերջից գնալով ավելի էր ուժգնանում ԼՂՀ-ի դեմ Ադրբեջանի ագրեսիան: Անընդհատ ռմբակոծության թիրախ դարձան մայրաքաղաք Ստեփանակերտը և շրջակա հայկական բնակավայրերը: ԼՂՀ ինքնապաշտպանական ուժերը ձեռնամուխ եղան հակառակորդի կրակակետերի ոչնչացմանը: Այդ առումով կարևոր նշանակություն ունեցավ 1992 թ. հունվարին Կրկժանի ազատագրումը, որն ադրբեջանցի գրոհայինների ռազմական հենակետերից մեկն էր: Փետրվարի վերջին վերացվեց նաև Խոջալուի ռազմական խմբավորումը: Վերականգնվեց Ստեփաանակերտ – Ասկերան մայրուղու բնականոն գործունեությունը: Աշոտ Ղուլյանի (Բեկոր) գլխավորությամբ հայ ազատամարտիկները մոտեցան օդանավակայանին: Վիճակը շտկելու համար Ադրբեջանի Ժողովրդական ճակատը կազմակերպեց Խոջալուի մահմեդական բնակչության (հիմնականում ՝ ադրբեջանցիներ) կոտորածը ՝ փորձելով այն վերագրել հայկական կողմին: Խոջալուն ադրբեջանցիների առաջին պարտությունն էր:

Շուշիի ազատագրումը

Ստեփանակերտի խաղաղ բնակչության ռմբակոծումը երկու տարի շարունակ կատարում էին Շուշի քաղաքից: Մայրաքաղաքը կաթվածահար վիճակում էր: Բնակչությունը հիմնականում գտնվում էր ապաստարաններում: Մշակվեց Շուշիի ազատագրման խիստ գաղտնի ծրագիրը, որը կոչվեց «Հարսանիք լեռներում»: 1992 թվականի մայիսի 9-ին Արցախի ազատամարտիկները, Արկադի Տեր-Թադևոսյանի (Կոմանդոս) հրամանատարությամբ, ազատագրեցին հայոց պատմական Շուշի քաղաքը: Շուշիի ազատագրումը հայ ազատամարտիկների հավաքական ուժերի (շուրջ 60 ջոկատ) անձնուրաց գործողությունների արդյունք էր: Շարունակելով առաջխաղացումը ՝ ԼՂՀ ինքնապաշտպանական ուժերը 1992 թվականի մայիսի 18-ին ազատագրեցին Լաչինը: Լաչինը դարձավ մարդասիրական միջանցք ՀՀ – ի և ԼՂՀ – ի միջև, որտեղով սնունդ, վառելանյութ, դեղորայք և առաջին անհրաժեշտության այլ ապրանքներ էին առաքվում արցախահայությանը: Ագրեսորը ՝ Ադրբեջանը, չհաշտվեց պարտության հետ և 1992 թվականի ամռանը օտարերկրյա վարձկանների օգնությամբ հարձակվեց ԼՂՀ հյուսիսային շրջանների վրա: Թշնամին գրավեց ու ավերեց Շահումյանի շրջանը, Մարտակերտի շրջանի մի մասը: ԼՂՀ – ում ստեղծվեց Պաշտպանության պետական կոմիտե (ՊՊԿ) ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորությամբ: ՊՊԿ – ն հսկայական աշխատանք կատարեց. նա ոչ միայն կազմակերպեց արցախահայության ինքնապաշտպանությունը, այլև իր ձեռքում կենտրոնացրեց ԼՂՀ գործադիր իշխանությունը: Հենց ՊՊԿ – ի ջանքերով կազմավորվեց ԼՂՀ մարտունակ բանակը: 1993 թվականի գարնանը Արցախի ինքնապաշտպանական ուժերն սկսեցին ազատագրել ադրբեջանցիների կողմից բռնազավթված հայկական տարածքները: Ազատագրվեց Մարտակերտի շրջանի զգալի մասը: Պաշտպանական նպատակ էր հետապնդում ԼՂՀ ինքնապաշտպանական ուժերի կողմից Քելբաջարի, Ֆիզուլու, Ջաբրաիլի, Աղդամի շրջանների ազատագրումը: Արցախյան պատերազմում հերոսաբար զոհվեցին Մոնթե Մելքոնյանը (Ավո), Աշոտ Ղուլյանը (Բեկոր), Շահեն Մեղրյանը, Լեոնիդ Ազգալդյանը և ուրիշներ: ԼՂՀ ռազմական հաջողությունները կարևոր նշանակություն ունեցան: Համոզվելով, որ զինված ճանապարհով չի կարող ընկճել արցախահայությանը ՝ Ադրբեջանը 1994 թվականի մայիսի 12 – ին ՌԴ և Մինսկի խմբի ակտիվ ջանքերով հարկադրված զինադադար կնքեց:

1.Ընկնող և անդրադարձած ճագայաթների միջև կազմած անկյունը 128° է: Որքա՞ն է ընկնող ճառագայթի և հայելու միջև կազմած անկյունը: 

Լուծում

90-64=26

Քանի որ α+α’=128 / 2 = 64, <F = 90-64=26 աստիճան

2.Ընկնող լուսային ճառագայթը անդրադարձնող մակերևույթի հետ կազմումէ 58° անկյուն: Ինչի՞ է հավասար ընկնող և անդրադարձող ճառագայթների միջևկազմած անկյունը: 

Պատ ՝ 64 աստիճան

3.Աղջիկը կանգնած է հայելու դիմաց, նրանից 0.7 մ հեռավորությանվրա: Որքա՞ն է աղջկա և իր պատկերի միջև հեռավորությունը:

Լուծում

0,7*2=1,4

Պատ ՝ 1,4 մ

4.Առարկան գտնվում է հարթ հայելուց 50 սմ հեռավորության վրա: Որքա՞նկդառնա առարկայի և նրա պատկերի միջև հեռավորությանը, եթե  առարկան10 սմ–ով մոտեցվի հայելուն:

Լուծում

(50-10)*2=80

Պատ ՝ 80 սմ

Ադոլֆ Հիտլերը ծնվել է 1889 թ-ին Ավստրիայում։ Կառավարել է 1933-1945 թթ։ 1913 թ-ին նա գալիս է Գերմանիա և մասնակցում է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, պատերազմից հետո դառնում է Բանվորական կուսակցության անդամ, որը հետագայում վերանվանվում է Նացիստական կուսակցության։ 1923 թ-ին փորձում է հեղաշրջում անել և իշխանության հասնել, բայց չի կարողանում։ Նրան ձերբակալում են, բանտում նա գրում է <<Իմ պայքարը>> գիրքը։ 1939 թ-ին սկսում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը՝ մտնելով Լեհաստան։ Նա հակակոմունիստ էր, հակասեմական։ Գալով իշխանության՝ Հիտլերը տնտեսական ճգնաժամը հաղթահարեց և սկսեց վայելել իր ժողովրդի սերը։ Հիտլերին և նրան համախոհ երկրներին հաջողվեց արագ գրավել Եվրոպայի և Հյուսիսային Աֆրիկայի մեծ մասը, սակայն Ամերիկայի և Խորհդային Միության ջանքերի շնորհիվ գերմանիան պարտվեց և Հիտլերը ինքնասպանություն գործեց։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ սպանվել է 48 միլիոն մարդ և 5,5 միլիոն հրեա ցեղասպանությանը ենթարկվել։

Եթե չլիներ Հիտլերը չէր լինի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ Այդքան շատ մարդ չէր մահանա, Գերմանիան ռազմատուգանք չէր վճարի, Գերմանիան երկար տարիներ բաժանված չէր լինի Բեռլինի պատով։ Չէր լինի Իսրայել պետությունը։

107. Отметьте правильный вариант:

Вчера ученики: а) писали тест; б) будут писать тест	В прошлом году мы: а) ездят на экскурсию; б) ездили на экскурсию
Завтра они: а) будут на концерте; б) были на концерте	Вчера дети: а) будут читать текст; б) читали текст
Вчера наша семья: а) отдыхала; б) будет отдыхать	Вчера студенты: а) не понимают задание; б) не понимали задание
Вчера мы: а) знали ответ; б) будут знать ответ	Завтра друзья: а) смотрели фильм; б) будут смотреть фильм
Вчера студенты: а) ходили в университет; б) идут в университет	В прошлом году школьники: а) были на фестивале; б) будут на фестивале
Вчера дети: а) будут гулять в парке б) гуляли в парке	Завтра они: а) обедали в кафе; б)будут обедать в кафе
Завтра студенты: а) были на практике; б) будут на практике	В прошлом году они: а)  не говорили по-русски; б) не говорят по-русски
Вчера туристы: а) ехали на поезде; б) будут ехать на поезде	Завтра спортсмены: а) плавали в бассейне; б) будут плавать в бассейне
Вчера мальчики: а) играли на гитаре; б) будут играть на гитаре	В прошлом году мы: а) мечтали о путешествии; б) мечтают о путешествии

108. Отметьте правильный вариант:

Я хорошо знаю: а) математика; б) математику	Мы имеем: а) словарь,  тетрадь, книгу; б) словарь,  тетрадь, книга
Он всегда любил: а) литература; б) литературу	Этот человек фотографирует: а) улицу и площадь; б) улица и площадь
Дети едят: а) хлеб и колбасу; б) хлеб и колбаса	Сейчас мы слушаем: а) музыку; б) музыка
Они смотрят: а) программу; б) программа	Брат учится: а) в университете; б) в университет
Дедушка читает: а) газету; б) газета	Журналист назвал: а) имя и фамилию; б) имя и фамилия
Родители любят: а) опера и балет; б) оперу и балет	Мы слушали: а) информацию; б) информация

56.       Напишите формы множественного числа:

брат-братья лист-листья муж-мужья стул-стулья сын-сыны дерево-деревья друг-друзья	имя-имена  время-времена	дом-дом профессор-профессора номер-номера паспорт-паспорта глаз-глаза адрес-адреса лес-леса вечер-вечера город-города
мать-матери дочь-дочери	отец-отцы конец-концы день-дни огурец-огурцы	ребёнок–дети человек-люди

66. Выберите правильный вариант:

Какое  небо? а) синяя; б) синее; в) синий	Какой цветок? а) красный; б) красная; в) красное
Какая ночь? а) чёрный; б) чёрное; в) чёрная	Какой ресторан? а) хороший; б) хорошая; в ) хорошее
Какой дом? а) новый; б) новая; в) новое	Какое платье? а) белая; в) белое; в) белый
Какая мама? а) молодая; б) молодой;  в) молодое	Какая вода? а) голубое; б) голубой; в) голубая
Какой чай? а) чёрное; б) чёрный; в) чёрная	Какая машина? а) хороший; б) хорошая; в) хорошее
Какое яйцо? а) жёлтый; б) жёлтое; в) жёлтая	Какой цвет? а) коричневый; б) коричневая; в) коричневое
Какое вино? а) красная; б) красный; в) красное	Какой день? а) добрый; б) добрая; в) доброе
Какое утро? а) серое; б) серый; в) серая	Какой стул? а) зелёный; б) зелёное; в) зелёная

67. Выберите правильный вариант:

Первое… а) воскресенье; б) день; в) книга	Четвёртый… а) число; б) класс; в) чашка
Второй… а) здание; б) этаж; в) дверь	Десятое… а) вопрос; б) дело; в) улица
Седьмая… а) номер; б) комната; в) окно	Третий… а) ребёнок; б) число; в) страница
Третья… а) яблоко; б) сын; в) дочка	Первый… а) класс; б) слово; в) буква

Կարս

Կարսը, ինչպես և Հայաստանի միջնադարյան շատ քաղաքներ, սկզբում բերդ է եղել, և հայ պատմիչներն այն հենց այդպես էլ ներկայացնում են ՝ «Բերդ Կարուց»: 9 – 13 – րդ դարերում բերդի շուրջն էլ ծավալվել է քաղաքը, իսկ այն վերածվել է միջնաբերդի: Հետագայում ՝ պարսկա – թուրքական տիրապետության ժամանակներում, Կարսի հայկական բերդը, որը գտնվում է քաղաքի արևելյան մասում, շարքից դուրս է եկել: Սակայն, թուրքերը հաշվի առնելով Կարսի սահմանամերձ լինելը, այն պարբերաբար ամրացրել են պաշտպանական նոր կառույցներով: Ամրակայվող աշխատանքները շարունակվել են այն աստիճանի, որ Կարսը, որպես ամրություն, 19 – րդ դարի կեսերին համարվում էր աշխարհում հռչակ ունեցող բերդ:

Եղիշե Չարենցի տուն – թանգարան

Եղիշե Չարենցի տուն – թանգարանը Երևանում հիմնադրվել է 1964 թվականին Երևանի այն բնակարանում, որտեղ 1935- 1937 թվականներին ապրել է Չարենցը։ Եղիշե Չարենցի տուն – թանգարանը բանաստեղծի կյանքի, գրական-մշակութային, հասարակական-քաղաքական գործունեության ուսումնասիրության գիտական կենտրոն է: Այն գտնվում է մայրաքաղաք Երևանի կենտրոնում ՝ Մաշտոցի պողոտայում, թիվ 17 հասցեում:

Կարսի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի

Կարսի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին հայ առաքելական եկեղեցի էր պատմական Այրարատ նահանգում ՝ Կարս քաղաքում։ Ներկայումս գործում է որպես մզկիթ։ Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին կառուցվել է Կարսում ՝ 940-ական թվականներին, Աբաս Բագրատունու օրոք։ 1579 թվականին օսմանյան թուրքերը եկեղեցին վերածում են մզկիթի իսկ, այնուհետև, երբ Կարսը գտնվում էր Ռուսաստանի վերահսկողության տակ, եկեղեցին վերածվում է ռուս ուղղափառի։

1917 թվականին, երբ Կարսը կրկին անցնում է թուրքերի տիրապետության տակ, Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին հերթական անգամ վերածվում է մզկիթի։ 1918 թվականին ՝ Հայաստանի առաջին հանրապետության հռչակման ժամանակ, տաճարը գործում էր որպես հայկական եկեղեցի։ Այնուհետև, 1920 թվականին, Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին կրկին փոխարկվում և վերածվում է մզկիթի։

Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր

«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը ուսումնական հաստատություն Երևանում։ Իրականացնում է ամբողջական միջնակարգ (նախակրթական, հանրակրթական, ավագ), արհեստագործական, միջին մասնագիտական և լրացուցիչ կրթական ծրագրեր։ Հիմնվել է 1989 թվականին այն ժամանակ Խորհրդային Հայաստանի Կրթության և գիտության նախարարության կողմից և կրում է Մխիթար Սեբաստացու անունը։

ա. Եղիշե Չարենցի ո՞ր բանաստեղծությունն է հնչում տեսանյութում: Հենց այդ բանաստեղծությունն էլ սովորիր անգիր:

Տեսանյութում հնչում է «Տաղ անձնական» – ը:

բ. 4-6 նախադասությամբ արձակ ձևակերպիր «Տաղ անձնականի»բովանդակությունը:

«Տաղ անձնական» – ում Չարենցը խոսում էր իր հայրենի Կարսի և այն լքելու մասին: Հասկանալի էր, որ նա դժվարությամբ էր լքում Կարսը: Նա խոսում էր մարդկային բթության ու կյանքի անհավասարության մասին: Նա խոսում էր իր աստղային երազների ճանապարհով գնալու մասին, և ասում, որ Կարինե Քոթանճյանին Կարսի փողոցներում տեսնելու դեպքում փոխանցեն, որ Չարենցն ասում է. «Մնաս բարո՜վ, մնաս բարո՜վ»…

Կարինե Քոթանճյան

Չարենցը Կարինեի հետ ծանոթացել էր Կարսում։ Շուտով վրա է հասնում պատերազմական թոհ ու բոհը, Կարինեն իր ընկերուհիների հետ ցանկանում է մեկնել ռազմաճակատ, սակայն աղջկա հարազատները տեղափոխվում են Թիֆլիս՝ խուսափելով պատերազմի վտանգներից։

Կարինեն իսկական հայրենասեր էր. անվտանգությունը նրան չէր հուզում, նա ցանկանում էր վերադառնալ ու օգտակար լինել իր ժողովրդին։

Արդյունքում ՝ 1915 թվականին Կարինե Քոթանճյանը Թիֆլիսից գալիս է Էջմիածին ՝ գթության քույր աշխատելու համար:

Նրան այդ քայլին էր դրդել նաև մեծ գրող Հովհաննես Թումանյանի կոչը՝ «օգնել որբերին ու գաղթականներին»։ Շատ կարճ ժամանակ անց Կարինեն առողջական ծանր խնդիրների առաջ է կանգնում ու հարազատների ջանքերով տեղափոխվում Մոսկվա՝ բուժման նպատակով։

Շուտով՝ 1916 թվականի գարնանը Կարինեն կրկին Կարսում էր՝ կարճ ժամանակով։ Նա կրկին հանդիպում է Չարենցին ու վերջինիս համոզում է մեկնել Մոսկվա՝ Շանյավսկու ժողովրդական համալսարանում ուսանելու նպատակով։

Նույն թվականի սեպտեմբերին Չարենցն արդեն հավաքում էր ճամպրուկները…

Մոսկվայում ապրած ժամանակները բուռն սիրո, զգացմունքների ու կրքի օրեր էին Կարինեի ու Չարենցի համար։ Այդ ընթացքում բուռն էր նաև Չարենցի ստեղծագործական կյանքը՝ «Վահագն», «Աթիլլա», «Ծիածան». այս պոեմների ու ժողովածուի ծննդյան հասցեն Մոսկվան է։ Կարինեի ու Չարենցի այս միությունը տևում է շուրջ մեկ տարի, 1917 թվակաանի մարտին Չարենցը որոշում է վեռադառնալ հայրենիք ու Կարինեին է նվիրում իր հայտնի «Հեռացումի խոսքերը».

«Գուցե՜ հանկարծ կասկածեմ, չհավատամ ինքս, ես,
Ու սուտ թվա իմ հոգուն քո կարոտը սրբազան…
— Ի՜նչ էլ լինի, քո՛ւյր իմ, քո՛ւյր, հեռանալիս չանիծե՜ս
Խե՜ղճ կարոտը թևերիս, որ երբե՜ք քեզ չհասան…»

Սակայն Չարենցի սրտում այդպես էլ չի մարում Կարինե Քոթանճյան անունը, իր էությանը բնորոշ՝ Չարենցը կարող էր սիրել շատերին։ Սիրել մեկ ուրիշին՝ չմոռանալով իր նախկին սերերը ու նախկին հոգևոր մտերմությունները։ Ու ահա տարիներ անց ՝ 1919 թվականին Չարենցը վերջին անգամ հիշատակում է երբեմնի սիրելիին ՝ մի քիչ մեղավորությամբ ու չմարող սիրով.

«Ու էլ ամե՜ն մեղքի համար սիրտս հիմա ունի ներում.
Պիտի անդարձ ես հեռանամ, պիտի գնամ’ ա՜չքս է հեռուն.
Թե Կարինե Քոթանճյանին տեսնեք Կարսի փողոցներում –
Ասե՜ք նրան՝ Չարենցն ասավ – մնաս բարո՛վ, մնաս բարո՛վ…»

105.

Սրի կոտրվելը շատ վախեցրեց նրան։

Ատամներն այնքան սուր էին, որ կկոտրեին նույնիսկ գոմեշի ոսկորները։

Աղիները վնացվել էին կոշտ ուտելիքի պատճառով։

— Ճաշը աղի՞ էր, թե անալի։

Մարտի դաշտում զոհվեցին չորս ոգի։

Ամենաշատ եղանակային փոփոխությունները կատարվում են հենց մարտ ամսին։

Որդի մարմինը բաժանեց էրկու մասի։

Երկար էր սպասել որդու վերադարձին։

106.

107.

Ժողովուրդները, Ժողովուրդներն, Աստղադիտակը, Ապակեգործներն, Աստղադիտակը, Ապակեգործները, Եվրոպաիներն, Արևածաղիկը, Ամերիկան, Արևածաղիկն, Եվրոպացիները, Ամերիկան, Եվրոպացիները, Արևածաղիկը, Ամերիկան, Տաճարը, Տաճարն։

108.

Գոյության պայքարի մեջ կենդանիները թշնամանում են, բայց որոշներն էլ իրար հետ բարեկամանում են և օգնում են միմյանց։

Ափամերջ կղզիներում հաճախ միլիոնավոր թռչյուններ են բնադրում։ Թռչնաշուկաներ են կոչվում այն վայրերը, որտեղ նրանք հատկապես շատ են։ Ճիշտ է, թռչունները երբեմն կռվում են իրար հետ, բայց թշնամուն միասին են հալածում։

Մրջյուններն էլ ուտիճների հետ են ընկերություն անում։ Այս փոքրիկ միջատները փնտրում են ուտիճներին, պահպանում նրանց և նրանց ձվերը, մի ծառ—բնակավայրից մյուսն են տեղափոխում։

Ծովապուտ կոչվող կենդանին ծաղկի է նման։ Նրա տեսքով խափված ձկները լողում են դեպի ծաղկաթերթերին նմանվող շոշափուկներին, որոնք անմիջապես բռնում են ավարը։

109.

Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճը և տեղավորվում իրենց համար նախատեսված աթոռներին։

Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճը, և նվագախումբը սկսեց նվագել։

Արդեն մի շաբաթ է ուշացրել եմ խոստացած նվեն ու դրա պատժառով էլ ներողություն եմ հայտնում։

Արդեն մի շաբաթ է ուշացրել եմ խոստացած նվերը, ու նա էլ էր դրա մասին մոռացել։

Տղաները սկյուռին հավանաբար մոռացել էին կամ չէին խոսում նրա մասին։

Տղաները սկյուռին հավանաբար մուռացել էին, կամ իմ հետ չէին ուզոում խոսալ։

110.

Դավաճանել ընկերոջդ, պետությանը։

Ուրանալ մորից, եկեղեցուց։

111.

Ժողովուրդ, ժողովուրդները, են օգտագորժվում, լեզու, խոսում են, ստեղծագործություն է ցուցադրվել,

112.

Պատմությունները մարդու ունակությունները՝ բնությանը ի օգուտ օգտագործելու ունակությունն է։

113.

Գյուղի վերևում հին քարայրներ կան։

Ավին գերադաս համարեց մի շալակ ցախ տանել տուն։

Կա ձմեռվա ճանապարհ։

Մանուկները գնում են ծանոթ արահետներով։

Անժիկն ու Մինա բիբին գնացին դեպի ձորակը։

114.

ա․ տարմերակում ամեն ինչ վերաբերվում է առաջին դերանունով, բ․—ի դեպտում ամեն ինչ գրված է երկրորդ տեսակի դերանուններով, իսկ գ—ի դեպքում՝ երրորդ։

115.

Արդեն վազելուց հոգնած հավքը․

Հավքի խոսքերին հավատացած որսորդը․

116.

Ձիուն, առանձգի, տատս, մորից։

117.

Գնալիս, փրկելիս, շտապելիս, ասելիս, հեռանալուց, դիտելուց։

118.

Մտնում էր մեր ննջարան, Կտրում էր դռնից մինչև մահճակալս, Թռնում մահճակալիս

119.

Սահման—ա—դիր, Զմրուխտ—ա—փայլ, Կանխ/կանխիկ/—ա—վճար, սին—ա—փառ, բաղ—ա—ձայն, պարտ—ա—տեր, կենս—ա—խինդ, ջր—ա—մուկ, ձեռ—ա—գործ, նոր—ա—գործ

Կեն—արար, Կենս—ուրախ, զուգ—ընթաց, ջր—կիր, ջր—հեղեղ, բան—բեր, քար—տաշ, տն—պահ, լուս—նկա, մթ—նկա, ձն—ծաղիկ, ռնգ—եղջյուր, քար—ափ, մոլ—եռանդ, հր—ձիգ, քար—տաշ

120.

Մի, նոր, վերջնականպես, դեռևս, հնում, ժամանակին, այն

121.

Գարնանը մժղուկը դուրս եկավ ուղտի ականջից, երբ օրերը կարգին տաքացան։

Որոշեց վերադառնալ հայրենի քաղաք, որովհետև ամեն ինչ մոռացել և բոլորին ներել էր։

Այդ կղզին կատարյալ դրախտ կարելի էր դարձել, որովհետև հորդաբուխ աղբյուրներ կային այնտեղ։

Չնայած անտառում դեռ ոչ մի շշուկ չէր լսվում, անձրևը արդեն դադարել էր։

Աշխարհը այդպիսին չէր լինի, եթե բոլորը քեզ նման մտածեին։

Այնտեղ փնտրտոցեք կորած ձիու հետքերը, որտեղ քարի կտորը գտել եք։

122.

Գնում էր մատանին փախցնելու։

Գնում էր մատանին գողանալու։

Այս ձոցը ծռիր։

Այս ձողը թեքիր։

Այս ձողը խոնարհիր։

Ուզում ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք։

Ցանկանում ենք ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք։

Տենչում ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք։

Մաղթում ենք ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք։

Ինչ ուզում ես՝ գրիր, ես կարդամ։

Ինչ ուզում ես՝ շարարիր, ես կարդամ։

Ինչ ուզում ես՝ փորագրիր, ես կարդամ։

Ինչ ուզում ես՝ գրի առ, ես կարդամ։

123.

Այն օդապարիկից, որին մենք էինք նստել, նկատվեց ջերմաստիճանի կրտուկ անկում։ Բոլորս էլ վախեցանք, զգալով, որ քամին գնալով արագանում էր, վերածվելով փոթորիկի, կատաղի փոթորիկի, միթե այն վերածվում էր մրրիկի։ Մրրիկի մասին ասել էին մեզ, բայց ոչ ոք ուշադրություն չէր դարձել նախազգուշացումներին կամ էլ կատակով էին ընդհունել։ Բոլորին թվում էր, որ հիմա, ուր որ է կմեռնենք։ Ես հասցրեցի բռնվել օդապարիկում նստելու համար հատկացված տեղերից մեկի հենակներից։ Մտա դրա տակ ու ամուր բռնվեցի այդ խղճուկ ձողերից, որոն ինձ համար փրկություն էին թվում։ Այնտեղ ինչքան էլ որ նեղ էր, բայց ամենաապահովն այնտեղ էր։ Իմ համար այնտեղ ապահովության վայրից նայում էի, թե ինչպես են ընկերներս թռնում օդապարիկից դուրս, արցունքները դեռ աչքներին, ովքեր այնքան թեթև էին թվում։

124.

Կաքավաբերդի գլխին տարի բոլոր ամպ չի կապում։

Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակը չէ։

Գունավոր բզեզին մանուշակը ճոճք չի թվում։

Պարիսպների գլխին ցինն ու անգղը բույն չէին դրել։

Ներս մտնողը մայրս չէ։

125.

Անապատալի և չոր Աֆրիկայի օվկիանոսապատ ափերին, որտեղ բուսականությունը ավելի շատ հանդիպում է ջրի մեջ, ջայլամներն են հսկում հոտերը։

Այս մեծ աշխարհի, համարյա բոլոր ժողովուրդները, որոնք  ավելի շատ են, քան երկրները, պատմում են այն ահարկու ջրհեղեղի մասին, որը եկել ու սրբել էր բնակչության մեկ հինգերորդ մասը։

Այդ տարօրինակ ու երկարատև ճամփորդության պատմությունը բարդ ու խճճված էր, մանավանդ երբ ինքն էլ պատմում էր, ով նույնիսկ երկու բառ իրար հետ չէր կարողանում կապել։ Այդ երկար, քրքված, կովի կաշվից, ոչ հմուտ ձեռքով կարված շորերով հովիվը իր երկար ժամանակ փնտրվող եղբայրն էր։

1. Ե՞րբ է անցակցվել ՀՀ անկախության հանրաքվեն․ ի՞նչ արդյունք այն ունեցավ։ Հիմնավորե՛ք, որ ՀՀ-ն իր անկախությունը ձեռք է բերել օրինական ճանապարհով։

ՀՀ անկախության հանրաքվեն անցկացվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 21 – ին: Մասնակցածներից Հայաստանի անկախության օգտին քվեարկեց 2 միլիոն 43 հազար մարդ (քվեարկության իրավունք ունեցողների 94,39 % – ը): Հանրաքվեի ընթացքին հետևում էին աշխարհի 25 երկրներից ժամանած 117 դիտորդներ: Խորհրդային Միության Սահմանադրության համաձայն անցկացվել է հանրաքվե, և որի արդյունքում էլ հայ ժողովուրդը որոշել է ունենալ անկախ պետություն:

2. Առաջին անգամ ՀՀ նախագահ ե՞րբ և ինչպիսի՞ ընտրությունների արդյունքում ընտրվեց։ Ընտրության ուրիշ ի՞նչ տեսակ կա։ Ո՞վ է ընտրվել ՀՀ առաջին նախագահ։

1991 թվականի օգոստոսի 1 – ին ընդունվեց «ՀՀ նախագահի մասին» օրենքը: Նույն թվականի հոկտեմբերի 16 – ին Հայաստանում առաջին անգամ անցկացվեցին համաժողովրդական նախագահական ուղղակի ընտրություններ: Հայաստանի Հանրապետության նախագահ ընտրվեց Գերագույն խորհրդի նախագահ Լևոն Տեր – Պետրոսյանը:

3. 1995-2018 թթ․ ՀՀ-ում համապետական ի՞նչ ընտրություններ են տեղի ունեցել։

1995 – 2018 թվականներին ՀՀ – ում տեղի են ունեցել նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններ:

4. Հիմնավորե՛ք ՀՀ բանակի գոյության անհրաժեշտությունը։ Ներկայացրե՛ք ազգային բանակի ստեղծման գործընթացը։ Ո՞ր օրն է նշվում որպես ՀՀ բանակի օր։

Անկախության հռչակումից հետո հայոց պետականության պահպանման երաշխավորը կարող էր լինել միայն ազգային մարտունակ բանակը: Ինչպես Հայաստանի առաջին հանրապետության (1918 – 1920 թվականներ), այնպես էլ երրորդ հանրապետության բանակը ծնվեց պատերազմի դաշտում: Սկզբում բանակը ներկայացնում էին իրարից անկախ գործող շուրջ 80 կամավորական ջոկատները: 1989 թվականի ապրիլի 24 – ին կամավորներից ստեղծվեց Հայոց ազգային բանակ (ՀԱԲ) ռազմական կազմակերպությունը, որը տարբեր վայրերում հիմնեց իր կառույցները: 1990 թվականի օգոստոսի 29 – ին ՀՀ Գերագույն խորհրդի որոշմամբ ՀԱԲ – ը լուծարվեց: Անկախության հռչակագիրը (օգոստոսի 23) իրավական և գործնական ուղիներ էր մատնանշում ազգային բանակի ստեղծման համար: ՀՀ կառավարության որոշմամբ ստեղծվեց նախարարների խորհրդին առընթեր Պաշտպանության պետական կոմիտե: Դրա հիմքի վրա քիչ ավելի ուշ ստեղծվեց Պաշտպանության նախարարությունը, որն էլ իր վրա վերցրեց բանակաշինության դժվարին գործը: ՀՀ նախագահի 1991 թվականի դեկտեմբերի 5 – ի հրամանագրով պաշտպանության առաջին նախարար նշանակված Վազգեն Սարգսյանը մեծ դեր խաղաց մարտունակ և կարգապահ բանակ ստեղծելու գործում: 1992 թվականի հունվարի 28 – ին կառավարությունն ընդունեց «Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության մասին» պատմական որոշումը, որով հռչակվեց հայոց բանակի ստեղծումը:

Բանակը լուծում է մարդկանց ֆիզիկական գոյության և անվտանգության խնդիրը: Հայաստանի Հանրապետությունը երկու կողմից շրջապատված է թշնամի երկրներով, և շնորհիվ ՀՀ բանակի, հայ ազգը այսօր գոյություն ունի:

5. Հիմնավորե՛ք ՀՀ բանակի գոյության անհրաժեշտությունը:

Բանակը լուծում է մարդկանց ֆիզիկական գոյության և անվտանգության խնդիրը: Հայաստանի Հանրապետությունը երկու կողմից շրջապատված է թշնամի երկրներով, և շնորհիվ ՀՀ բանակի, հայ ազգն այսօր գոյություն ունի, կա Հայաստանի Հանրապետություն:

6. Ե՞րբ է ընդունվել ՀՀ Սահմանադրությունը։ Սահմանադրական ի՞նչ փոփոխություններ և երբ են ընդունվե։ Ո՞րն էր դրանց գլխավոր նպատակը։

Հանրապետության պետական և քաղաքական կյանքում նշանակալի երևույթ էր պետության հիմնական օրենքի ՝ Սահմանադրության ընդունումը: Այդ նպատակով ստեղծվել էր ՀՀ Գերագույն խորհրդի սահմանադրական հանձնաժողով: ՀՀ Գերագույն խորհրդի հավանությանն արժանանալուց հետո Սահմանադրության նախագիծը դրվեց հանրաքվեի: 1995 թվականի հուլիսի 5 – ին ՝ խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ, հիմնական օրենքի օգտին քվեարկեց ընտրողների 68,4 % – ը: Այսպիսով ՝ ՀՀ Սահմանադրությունն ընդունվեց 1995 թվականի հուլիսի 5 – ին: Այն, իր թերություններով հանդերձ, կարևոր երևույթ էր: Հիմքեր էին ստեղծվում իրավական, ժողովրդավարակն պետություն ստեղծելու համար: Հետագայում 2005 թվականի նոյեմբերի հանրաքվեով հաստատվեցին սահմանադրական փոփոխությունները: Փոփոխման գլխավոր նպատակը ՀՀ նախագահի իրավունքների սահմանափակումն էր և դրանց փոխանցումը խորհրդարանին: Ստեղծվեցին լուրջ նախադրյալներ Հայաստանի Հանրապետությունը իրավական և ժողովրդական երկիր դարձնելու համար:

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Գտեք x թիվը, եթե 

ա) x∈{-5;0}

x=-5, 0

բ) x∈{1}

x=1

գ) x∈{0;1; 1/3}

x=0, 1, 1/3

2) A={-5;9; 13}  B={9;1;-4; -5}

Գտնել AUB և A∩B-ն:

AUB={-5; 9; 13; 1; -4}

A∩B={-5; 9}

3) Դիցուք A-ն 12-ից փոքր, 5-ի չբաժանվող բնական թվերի բազմությունն է, իսկ B-ն 15-ից փոքր և 3-ի վրա բաժանվող բնական թվերի բազմությունն է: Գտնել.

ա) A բազմության տարրերի թիվը,

A={; 2; 3; 4; 6; 7; 8; 9; 11}, Պատ.՝9

բ) B բազմությունների տարրերի թիվը,

B={3; 6; 9; 12}, Պատ.՝4

գ) հաշվեք  AUB բազմության տարրերի թիվը

AUB={1; 2; 3; 4; 6; 7; 8; 9; 11; 12}, Պատ.՝10

դ) հաշվեք  A∩B բազմության տարրերի թիվը:

A∩B={3; 6; 9}, Պատ.՝3

Լրացուցիչ(տանը)

4) Գտեք x և y-ը, եթե

ա) {x}U{1;3}={1; 3; 4}

x=4

բ) {x, 5}U{-4;y}={1;-4; 5}

x=1, y=1

գ) {x}∩{-100}={x}

{x}=-100

դ) {9;6,x}∩{8; 6; 13; 24}={8;6}

{x}=8

5) Դասարանի 31 սովորողներից 21-ը ցանկություն է հայտնել սովորել գերմաներեն, իսկ 18-ը՝ իսպաներեն: Քանի սովորող է ցանկանում սովորել և գերմաներեն, և իսպաներեն:

21+18=39

39-31=8

Գենդերը իգականությանը և արականությանը վերաբերող և դրանք տարբերակող բնութագրիչների ամբողջություն:

Կախված համատեքստից՝ այս բնութագրիչները կարող են ներառել կենսաբանական սեռը, առանձնահատկությունները, սեռի հիման վրա առանձացած սոցիալական կառուցվածքներն ու գենդերային ինքնությունը: Շատ մշակույթներում կիրառվում է գենդերի երկբևեռ համակարգը, ինչը ենթադրում է, որ մարդիկ կարող են ունենալ 2 գենդեր՝ աղջիկ/կին կամ տղա/տղամարդ:

Գենդերը կարող է արտահայտվել հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում, ներառյալ քաղաքականությունը, տնտեսությունը, իրավունքը, գաղափարախոսությունը, մշակույթը, կրթությունըմ գիտությունն ու առողջապահությունը:

Գենդեր տերմինը առաջին անգամ սեռականության ոլորտում գործածել է հոգեբան Ռոբերտ Ստոլերն իր «Սեռ և գենդեր» անունով աշխատությունում (Ստոլլեր 1968): «Գենդեր» բառի գործածման իմաստը «տղամարդկայնության»և «կանացիության» սոցիոմշակութային իմաստները կենսաբանականից առանձնացնելն էր:

Գենդերը մարդկանց ներքին ընկալումն է և փորձը, հասարակական կառուցվածքը, որտեղ սահմանվում են որոշակի վարքագծեր տղամարդկանց և կանանց անձերի համար` կախված պատմությունից, հասարակություններից, մշակույթներից և դասակարգերից:

Գենդերը պարունակում է ֆիզիոլոգիական, հոգեբանական, սոցիալական և մշակութային բաղկացուցիչներ: