Վարժություն 459.
ա) 1/2x-2 + 1/3x-3 = 3+2/6(x-1) = 5/6(x-1)
բ) a/ax-bx – b/ay-by = ay-bx/xy(a-b)
գ) (x-y)2/2x + y = (x-y)2 + 2xy/2x = x2 – 2xy + y2 + 2xy / 2x = x2 + y2/2x
դ) (a2 – 1/b2) : (a – 1/b) = a2b2 – 1/b2 : ab-1/b = a2b2-1/b2 * b/ab-1 = (ab-1)(ab+1)/b * ab-1 = ab+1/b
ե) (4x2-1/9b2) : (2x-1/3b) = 4x29b2-1/9b2 : 2x3b-1/3b = 4x29b2-1/3b*3b/2x3b-1=2x3b-1/3b
Արամը ժամը 9-ին տանից դուրս եկավ և շարժվեց դեպի գրադարան 6կմ/ժ արագությամբ: Հասնելով գրադարան՝ նա անմիջապես հետ վերադարձավ դեպի տուն՝ չփոխելով իր արագությունը: Ժամը 12- ին Արամին դեռ 2կմ կար տուն հասնելուն: Տնից քանի՞ կմ հեռավորության վրա է գտնվում գրադարանը:
Լուծում
3*6=18
18+2=20
20:2=10
Արամը, Նարեն և Վարդանը գնեցին գիրք: Արամը վճարեց գրքի գնի 60 տոկոսը, Նարեն մնացածի 40 տոկոսը, իսկ Վարդանը մնացած 30 դրամը: Ի՞նչ արժե գիրքը:
Լուծում
x – գրքի գին
x*60/100 (1)
(x – x*60/100) * 40/100 (2)
30 դրամ (3)
x*60/100 + (x – x*60/100) * 40/100 + 30=x
3x/5 + (x – 3x/5) * 2/5 + 30=x
3x/5 + 2x/5 – 6x/25 + 30=x
3x/5 + 2x/5 – 6/25 + 30=x
3x/5 + 2x/5 – 6x/25 = -30
15x + 10x – 6x – 25x / 25 = -30
-6x/25 = -30
-6x = -30 * 25
-6x = -750
x = 125
ԱԱԱԱ + ԲԲԲ + ԳԳ + Դ=2030: Գտնել Ա∙Բ∙Գ∙Դ արտադրյալը: (Ա-ն,Բ-ն,Գ-ն,Դ-ն թվանշաններ են):
Լուծում
1111 + 888 + 22 + 9 = 2030
1 * 8 * 2 * 9 = 144
A կետից հակառակ ուղղություններով միաժամանակ դուրս եկան հետիոտնը և հեծանվորդը: Տասը րոպե հետո հեծանվորդը անմիջապես շրջվեց և սկսեց շարժվել հետիոտնի ուղղությամբ: A-ից դուրս գալուց քանի՞ րոպե հետո նրանք կհանդիպեն, եթե հեծանվորդի արագությունը երկու անգամ մեծ է հետիոտնի արագությունից:
Պատ.՝ 40 րոպե
A. If the word in bold in each sentence is correct, put a tick. If it is wrong, write the correct word.
1.We first visited China on 2006. – in
2. My birthday is at the second of July. – on
3. Let’s meet on five o’clock, shall we? – at
4. School starts again in September. – correct
5. There’s a party at Emily’s at Saturday. – on
6. What do you want to do on the morning? – in
7. Let’s go and see Grandma on Easter. – at
8. Where do you usually go in Christmas Day? – on
B. Complete using on, in or at.
1.There are lots of people at the restaurant.
2. The people who live at number 44 are away on holiday.
3. You should go to the Louvre when you’re in Paris.
4. Gorillas live in forests in Africa and eat fruit.
5. What does that sign on the wall say?
6. What did Ethan say in his letter?
7. Have you heard of the strange statues on Easter Island?
8. Do you really want to spend the whole day on the beach?
C. Look at the pictures and complete the sentences.
1.This photo was taken in winter.
2. We’re at a concert.
3. She’s in the sea.
4.
5. It’s in the middle.
6. He’s on an island.
7. It’s on the mountain.
8. They’re at a wedding.
D. Complete using the words in the box.
at . in . on . to
1.My aunt and uncle have decided to move to New Zeland.
2. Do you want to go to the theatre tomorrow?
3. We stayed at a great hotel in Dubai.
4. Wait at the end of the street and I’ll come and meet you.
5. You can come to my house for dinner, if you like.
6. Connor was walking to the corner shop when he realised he’d lost his wallet.
7. We drove all night and finally arived in Lisbon at eight o’clock.
8. Did you leave your book on the teacher’s desk, so she can see it?
9. Look at those sheep in that field over there.
10. It takes about six hours to fly to Asia from here.
E. Circle the correct word.
1.I’m meeting Andy at / on the cinema in an hour.
2. Have you seen the new building at / in front of school?
3. My new job starts in / on the first day of August.
4. We’re going to Martin’s to see their new baby in / on Wednesday evening.
5. See if there are any tomatoes at / in the fridge, will you?
6. We’ll all have computers connected to our brains at / in the future.
7. I don’t feel like playing chess at / on the moment.
8. I think there’s someone at / in the door. I’ll go and check.
A. If the word in bold in each sentence is correct, put a tick. If it is wrong, write the correct word.
1.We first visited China on 2006. – in
2. My birthday is at the second of July. – on
3. Let’s meet on five o’clock, shall we? – at
4. School starts again in September. – correct
5. There’s a party at Emily’s at Saturday. – on
6. What do you want to do on the morning? – in
7. Let’s go and see Grandma on Easter. – at
8. Where do you usually go in Christmas Day? – on
B. Complete using on, in or at.
1.There are lots of people at the restaurant.
2. The people who live at number 44 are away on holiday.
3. You should go to the Louvre when you’re in Paris.
4. Gorillas live in forests in Africa and eat fruit.
5. What does that sign on the wall say?
6. What did Ethan say in his letter?
7. Have you heard of the strange statues on Easter Island?
8. Do you really want to spend the whole day on the beach?
C. Look at the pictures and complete the sentences.
1.This photo was taken in winter.
2. We’re at a concert.
3. She’s in the sea.
4. It’s on page 62.
5. It’s in the middle.
6. He’s on an island.
7. It’s on the mountain.
8. They’re at a wedding.
D. Complete using the words in the box.
at . in . on . to
1.My aunt and uncle have decided to move to New Zeland.
2. Do you want to go to the theatre tomorrow?
3. We stayed at a great hotel in Dubai.
4. Wait at the end of the street and I’ll come and meet you.
5. You can come to my house for dinner, if you like.
6. Connor was walking to the corner shop when he realised he’d lost his wallet.
7. We drove all night and finally arived in Lisbon at eight o’clock.
8. Did you leave your book on the teacher’s desk, so she can see it?
9. Look at those sheep in that field over there.
10. It takes about six hours to fly to Asia from here.
E. Circle the correct word.
1.I’m meeting Andy at / on the cinema in an hour.
2. Have you seen the new building at / in front of school?
3. My new job starts in / on the first day of August.
4. We’re going to Martin’s to see their new baby in / on Wednesday evening.
5. See if there are any tomatoes at / in the fridge, will you?
6. We’ll all have computers connected to our brains at / in the future.
7. I don’t feel like playing chess at / on the moment.
8. I think there’s someone at / in the door. I’ll go and check.
F. Write one word in each gap.
Jetlag
When you travel to the other side of the world, jetlag is a real problem. You find yourself awake in the middle of the night and you feel like going to bed in the morning, just when everyone around you is getting up. Jetlag happens when you go to a country where the time is very different. For example, you might leave London at midday and fly to Los Angeles. The flight takes about eleven hours, so when you arrive at Los Angeles airport, your body thinks you’re there at 11 pm. But Los Angeles is eight hours behind London, so you actually get there at 3 pm local time. So, at midnight Los Angeles time, your body (which still thinks it’s in London) says it’s 8 pm. It takes a few days for your body clock to change.
Задание 1 «Собери пословицу»
| Что на уме, | умей отдать |
| Что посеешь, | чьё мясо съела |
| Чует кошка, | то и на языке |
| Умел взять — | тому ничего не удаётся |
| Красна птица перьем, | то и пожнёшь |
| Кто за всё берётся, | не будь лапшой |
| Расти большой, | а человек уменьем |
2. Собери предложение
1. Мы, этот, отдохнуть, на, в, границу, год, за, решили, отправляемся, остаться, раз, мы, каждый, но, Армении.
Мы каждый год отправляемся отдохнуть за границу, но в этот раз мы решили остаться в Армении.
2. Татьяна, без , вдруг , неожиданно , вечером , погулять, зонта, и, хлынул, вышла , дождь.
Вечером Татьяна вышла погулять без зонта и неожиданно хлынул дождь.
3. В, жалили, где, отдыхал, неоднократно, я , бороться , которые, приходилось, меня, деревне ,мне , всячески, с осами .
В деревне где я отдыхал мне неоднократно приходилось бороться с осами которые меня жалили.
Исправь в тексте ошибки
Ранней весенней порою нам пришлось пробиратся по топким болотистым дорогам. Порывы свежего ветра разкачивали ветви большого дерева на поляне. Из черного леса тянуло свежей ночной сыростью слышался загадочный шепот. Мы свернули с широкой дороги и поехали по откосу. Вся местность поросла низкими кустами черёмухи. Взошёл месяц и в чудесном фантастическом свете потонуло всё: задумчивые тоненькие березки, заросли камышей, шолковая трава. Но все же, по сравнению с душистой и туманной летней ночью, эта холодная весенняя ночь была не так прекрасна. От лисицыной норы доносился тихий шорох. Кроме журавлиного и лебидиного крика мы слышали неумолкаемое пение со всех сторон. В летнюю ночь птичьих звуков в лесу меньше. Наше путешевствие завершалось в тяжелом молчании.
Перевод
Каждый человек в определенные периоды своей жизни по-своему ощущает время. Многие из вас согласятся с тем, что «счастливые часов не наблюдают». И не только часов! Счастливый человек может не опомниться, как зима сменилась весной, весна — летом, а лето — осенью. Когда человек погряз в рутине, он замечает только то, как меняются дни недели: понедельник плавно перетекает во вторник, вторник — в среду, а там недалеко и до выходных. В воскресенье у многих из нас есть время, чтобы заметить то, как утро сменяется днём, а потом наступает вечер и ночь. Человек, время которого тянется так медленно, что он следит за каждой минутой в часу, наверное, очень одинок. Вы тоже так думаете?
Ամեն մարդ իր կյանքի տարբեր փուլերում յուրովի է ընկալում ժամանակը։ Ձեզանից շատերը կհամաձայնվեն, որ «երջանիկ մարդիկ ժամանակին չեն նայում»։ Եվ ոչ միայն ժամանակին։ Երջանիկ մարդը կարող է չնկատել, թե ինչպես է գարունը փոխում ձմեռը, ամառը՝ գարունը, իսկ աշունը ամռանը։ Երբ մարդը խորացված է իր ամենօրյա կրկնողության մեջ, նա միայն նկատում է, թե ինչպես են փոխվում շաբաթվա օրերը․ երկուշաբթին դանդաղորեն դառնում է երեքշաբթի, երեքշաբթին՝ չորեքշաբթի, և այդտեղից մինչև շաբաթ և կիրակի քիչ ժամանակ է մնում։ Կիրակի օրը մեզանից շատերը ունեն ժամանակ, որ նկատեն, թե ինչպես է առավոտը փոխվում ցերեկով, հետո գալիս են երեկոն և գիշերը։ Մարդը, ում ժամանակն այդքան դանդաղ է անցնում, ով ժամվա ամեն րոպեին հետևում է, գուցե, շատ միայնակ է։ Իսկ դուք այդպե՞ս եք կարծում։
1989 թ. հունվարի 9-ին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Վազգեն Մանուկյանը, Ռաֆայել Ղազարյանը, Վանո Սիրադեղյանը, Աշոտ Մանուչարյանը և ՀՀՇ մյուս անդամները տեղափոխվեցին Մոսկվայի բանտեր: 1989 թ. հունվարի 11-ին ԽՍՀՄ ԳԽ նախագահությունը Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզում կառավարման հատու ձև սահմանեց: Ստեղծվեց Հատուկ կառավարման կոմիտե (նախագահ ՝ Արկադի Վոլսկի), որին վերապահվում էր տեղական պետական մարմինների ղեկավարումը: Սակայն Արցախի հայ բնակչությունը խիստ դժգոհ մնաց Հատուկ կառավարման կոմիտեից: 1989 թ. մայիսի 25-ին Մոսկվայում իր աշխատանքներն սկսեց ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավորների առաջին համագումարը: Հայաստանի բնակչության զանգվածային բողոքները ստիպեցին իշխանություններին թույլատրել ազատ հանրահավաքներն ու ցույցերը: Նոր թափով վերսկսված ժողովրդական շարժման պահանջով մայիսի վերջերին բանտերից ազատվեցին «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամները: Այդ օրերին չէր դադարում պայքարը նաև Արցախում, երկու ամսից ավելի գործադուլի մեջ էր մարզի ողջ աշխատավոր բնակչությունը, իսկ չարտոնված հանրահավաքները տեղի էին ունենում ամեն օր: Շրջափակման և գործադուլի մեջ մաքառող Արցախը հայտնվել էր ճգնաժամի շեմին: Այդ պայմաններում ստեղծվեց Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհուրդը, որը գլխավորեց արցախցիների ազատագրական պայքարը: 1989 թ. դեկտեմբերի 1-ին Երևանում տեղի ունեցած Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի համատեղ նիստը պատմական որոշում կայացրեց ՝ Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին: Այդ որոշումը չճանաչվեց և սվիններով ընդունվեց ինչպես Ադրբեջանական ԽՍՀ, այնպես էլ ԽՍՀՄ կենտրոնական իշխանությունների կողմից: Գնալով ավելի էին սրվում հայ-ադրբեջանական հարաբերությունները, և դրան նպաստում էր Մոսկվայի կողմնակալ դիրքորոշումը:
Կենսական տարրեր են կոչվում այն քիմիական տարրի ատոմները, որոնք առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր, որոնք ապահովում են կենդանի օրգանիզմների կենսագործունեությունը: Դրանցից են ՝ ածխաջրեր, գլյուկոզ, լիպիդներ, ճարպեր, գլիկոգեն, օսլա, սախարոզ, սպիտկուցներ, նուկլեինաթթուներ, վիտամիններ և այլն:
Կենսական տարրերը դասակարգվում են մակրոտարրերի (մեծ քանակությամբ), միկրոտարրերի (քիչ քանակությամբ) և ուլտրատարրերի (շատ քիչ քանակությամբ):
Մակրոտարրերն են ՝ ածխածինը (C), ջրածինը (H), թթվածինը (O), ազոտը (N), ֆոսֆորը (P), ծծումբը (S):
Միկրոտարրերն են ՝ երկաթը (Fe), կալցիումը (Ca), մագնեզիումը (Mg), նատրիումը (Na), կալիումը (K), ֆտորը (F), քլորը (Cl), բրոմը (Br), յոդը (I), ցինկը (Zn), պղինձը (Cu)
Ուլտրատարրերն են ՝ ոսկին (Au), արծաթը (Ag)…
Կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը բջիջն է: Բջջի բաղադրությունն է.
70% – 80% ջուր
10% – 20% սպիտակուցներ
1% – 5% ճարպեր
0,2% – 2% ածխաջրեր
0,2% – 2% նուկլեինաթթուներ
Էստոնական երգ
Երբ կըհոգնես, կըգազազես աշխարհից՝
Դարձիր իմ մոտ, վերադարձիր դու նորից.
Ցաված սիրտըս միայն քեզնով է շնչել՝
Չի կամենալ նա վերըստին քեզ տանջել։
Եթե բախտն ու վայելքները քեզ ժպտան,
Օտար մարդիկ քեզ սիրաբար ողջույն տան
Գուցե ես լամ բախտիդ համար, իմ անգին,
Սակայն դարձի՛ր, վերադարձի՛ր դու կրկին։
Եթե հեռվում ճակատագիրն անհոգի
Սիրտըդ մատնե անկարեկից տանջանքի,
Օ՜, գիտեցիր, իմ հոգին էլ կըցավի
Անմխիթար մորմոքումից քո ցավի…
Երբ – որպես հարցական դերանուն՝ ո՞ր ժամանակ, ի՞նչ ժամանակ նշանակությամբ, որպես հարաբերական դերանուն՝ այն ժամանակ, երբ որ նշանակությամբ
Հոգնել – աշխատելուց՝ շարժվելուց ևն մարմնական թուլություն՝ ուժերի սպառում զգալ, պարտասել, խոնջություն զգալ, միօրինակ գործողություններից ձանձրույթ զգալ
Գազազել – սաստիկ զայրանալ, կատաղել, փոթորկվել, հուզվել
Աշխարհ – Մարդկային հասարակությունը որպես որոշ հասարակարգ, մարդու հոգեկան կյանքը՝ ներքին էությունը
Դարձ – ետ դառնալ, վերադառնալ
Իմ – ես – ի սեռական հոլով
Մոտ – կողքին, կողքը, մտերիմ
Վերադառնալ – վերստին գալ կամ գնալ այն տեղը, որտեղից հեռացել՝ գնացել Էր
Դու – անձնական դերանվան երկրորդ դեմքի եզակին, որ ցույց է տալիս այն անձը, որին դիմում է խոսողն իբրև իր խոսակցի
Նորից – դարձյալ, կրկին, վերստին
Ցավ – մարմնական ցավագին զգացում՝ վերքի, հիվանդության ևն պատճառով, վիշտ, հոգեկան տառապանք
Միայն – ոչ ավելի քան, բացառապես, միմիայն
Քեզ – դու դերանվան տրական հոլով
Շնչել – շնչառական գործողություն կատարել, ներշնչել և արտաշնչել
Չի – օժանդակ բայի երրորդ դեմքի եզակիի ժխտական ձևի տարբերակը, որ գործածվում է եղանակային ձևեր կազմելու համար
Կամենալ – մի բան ցանկանալ՝ ուզենալ, մի բանի տրամադիր լինել
Նա – անձնական և ցուցական դերանվան եզակի գոյական դեմք
Վերստին – կրկին, դարձյալ
Տանջել – ֆիզիկական սուր՝ անտանելի ցավ պատճառել, անհանգստացնել, հուզել
Եթե – այն դեպքում, երբ նշանակությամբ, քանի որ նշանակությամբ
Բախտ – կյանքի հանգամանքներով պայմանավորված վիճակ, ճակատագիր
Ու – կապում է իրար հետ նախադասության համազոր անդամները և համադաս նախադասությունները՝ և նշանակությամբ
Վայելք – հոգեկան կամ մարմնական բավարարության՝ բավարարվածութան զգացմունք, բավականություն, հաճույք
Ժպտալ – ժպիտով այս կամ այն զգացմունքն արտահայտել, երեսին ժպիտ խաղացնել
Օտար – ոչ հարազատ
Մարդիկ – հոգնակի թվի ձև «մարդ» բառի
Սիրաբար – սիրով, սիրալիր կերպով
Ողջույն – բարեկամական՝ ջերմ վերաբերմունքի՝ բարյացակամության արտահայտություն
Տալ – մի բան մեկին հանձնել
Գուցե – թերևս, հավանական Է
Ես – առաջին դեմքի անձնական դերանվան եզակին՝ գործածվում Է խոսողի կողմից՝ ինքն իրեն մատնանշելու համար:
Լալ – լացել
Համար – նպատակով, հանուն ինչ-որ մեկի կամ ինչ-որ բանի
Անգին – գին չունեցող, շատ սիրելի, անփոխարինելի
Սակայն – բայց
Կրկին – դարձյալ, նորից, վերստին
Հեռու – հեռավոր, որոշ հեռավորության վրա
Ճակատագիր – մարդու համար նախատեսված բախտ
Անհոգի – անխիղճ, անգութ, հոգի չունեցող
Սիրտ – որևէ բանի հիմնական՝ գլխավոր մասը, կենտրոնը
Մատնել – որևէ մեկի հանցավոր կամ որևէ տեսակետից դատապարտելի արարքի՝ արտահայտության ևն մասին հայտնել իշխանություններին կամ այն անձանց, որոնց վերաբերում է արտահայտությունը, արարքը ևն
Անկարեկից – անտարբեր
Տանջանք – ֆիզիկական անտանելի ՝ սուր ցավ, կտտանք, խոշտանգում
Օ – զարմանքի բացականչություն
Գիտենալ – իմանալ, հասկանալ, գիտակցել
Հոգի – մարդու ներքին ՝ հոգեկան աշխարհը
Ցավալ – ցավի զգացում առաջացնել
Անմխիթար – անսփոփ, մխիթարությունից զուրկ
Մորմոքում (մորմոք) – կսկիծ, մրմուռ
Այսօր կհամեմատեմ Հայաստանի և Մոլդովայի աշխարհագրական որոշ տվյալներ: Ըստ 2021 թվականի ցուցանիշների, Մոլդովայի բնակչությունը կազմում է 4,033,963, իսկ Հայաստանինը՝ 2,963,243: Տարեկան փոփոխությունները Հայաստանում կազմում են 0,19 %, իսկ Մոլդովայում՝ -0,23 %: Մոլդովայում կիլոմետր քառակուսի տարածքում բնակչությունը 123 է, իսկ Հայաստանում ՝ 104: Ծնելիության ցուցանիշը Հայաստանում 1,8 է, իսկ Մոլդովայում՝ 1,3: Միջին տարիքը Հայաստանում 35 – ն է, իսկ Մոլդովայում՝ 38-ը: Քաղաքային բնակչությունը Հայաստանում 63 % – է, իսկ Մոլդովայում՝ 43 %: Մոլդովայից գաղթման ցուցանիշը 1,387 – ն է, իսկ Հայաստանից՝ 4,998-ը:
Ելնելով վերոնշյալ տվյալներից, ստացվում է, որ Մոլդովայի բնակչությունը Հայաստանի բնակչությունից 1,3 և ավելի անգամ շատ է: Կիլոմետր քառակուսի տարածքով բնակչությամբ Հայաստանը 19 – ով պակաս է: Ծնելիության ցուցանիշով 0,5-ով զիջում է Մոլդովան: Միջին տարիքը Մոլդովայում 3-ով ավելի է: Գաղթման ցուցանիշով Հայաստանը բավականին զիջում է, այն էլ բավականին մեծ թվով՝ 3611-ով:
Համեմատել ՀՀ-ի և ձեր ընտրությամբ որևէ այլ երկրի բնակչությանը վերաբերող ցուցանիշները՝ ընդհանրություններն ու տարբերությունները, փորձելով բացատրել դրանց պատճառները:
Հայաստանի և Նորվեգիայի բնակչությունները շատ նմանություններ ունեն։ Առաջին նմանությունը, որը կարելի է նկատել երկու բուրգերին նայելիս՝ 5-9 տարեկան աղջիկների և տղաների տարբերությունը և՛ Հայաստանում, և՛ Նորվեգիայում 0․2% է։ Հայաստանում աղջիկների թիվը 25-29 տարիքից սկսած գերազանցում է տղաների թվին, իսկ Նորվեգիայում հիմնականում ավելի շատ են տղաները։ Հայաստանում բնակչության բնական շարժի փոփոխությունները պայմանավորված են կանանց ծնունակության, տարիքային ծնելիության և ծնելիության գումարային գործակիցների մեծություններով։ Ծնելիությունը Նորվեգիայում գերազանցում է մահացությանը, այդ իսկ պատճառով վերարտադրությունն ունի ընդլայնված բնույթ:
Համեմատել ՀՀ-ի և ամբողջ աշխարհի բնակչությանը վերաբերող ցուցանիշները՝ ընդհանրություններն ու տարբերությունները, փորձելով բացատրել դրանց պատճառները:
Հայաստանի և ամբողջ աշխարհի ցուցանիշներում 0-4 տարեկան աղջիկների և տղաների տարբերությունները հավասար են։ Նկատելի է, որ երկուսում էլ տարիքի բարձրանալով աղջիկների թիվը տղաների թվին ավելի է գերազանցում։
Երվանդ Ղազարյան 