Խաչեն, բերդ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի Վերին Խաչեն կամ Ծար գավառում, Թարթառ գետի վերին ավազանում (1979 թվականի դրությամբ Ադրբեջանի Քյալբաջարի շրջանում)։ Հիշատակում է Մովսես Կաղանկատվացին IX դարի 1-ին կեսին, Արցախի Առանշահիկների և Ուտիքի Միհրանյանների միջև տեղի ունեցած միջտոհմական պայքարի կապակցությամբ։ Խաչենը պատկանում էր Վերին Խաչենի տեր Ատրներսեհին՝ Մահլ Սմբատյանի որդուն։ Հավանաբար բերդն իսպառ ավերվել է սելջուկ-թուրքերի ասպատակություններից (XII դարի 1-ին կես), քանի որ հետագա դարերի գրավոր աղբյուրներում չի հիշատակվում։

Բերդը հիմնադրվել է Փանահ-Ալիի կողմից, ով ռազմական ծառայություն էր իրականացնում Նադիր շահի մոտ։ Վերջինիս մահից հետո Իրանում սկսվում են գահակալական կռիվներ, և Փանահ-Ալին, օգտվելով դրանից, հեռանում է Շաքի, ապա՝ Շիրվան, և իրեն հռչակում Ղարաբաղի խան։ Խամսայի հայ մելիքների միությունը խախտելով՝ նա 1748-1759 թվականներին դառնում է տեղի վարչական ղեկավարը։

1744 թվականին Վարանդայի տիրակալ է նշանակվել Մելիք-Հուսեյնի ավագ որդի Մելիք-Հովսեփը, որին պարսիկները Հուսեյն էին անվանում։ Նա Խաչենի Հասան-Ջալալյանների տան փեսան էր։ Նրա կրտսեր եղբայր Մելիք-Շահնազար 2-րդը, օգտվելով Իրանի գահակալական կռիվներից, սպանել է եղբորը, կոտորել նրա ընտանիքը և իրեն հռչակել Վարանդայի մելիք։

Շուշիի ամրոցը (Շուշի-բերդը) առաջին անգամ հիշատակվել է XVIII դարում: Վարկածներից  մեկի համաձայն` Շուշիի ամրոցը հայտնի է որպես Շիկաքար,  որտեղ Սահղ Սմբատյանը հաղթել է արաբական բանակին: Այս ամրոցը կոչվում են նաև Քարագլուխ, Քար, Շոշ` Շոշի սղնախ անուններով: Հնագիտական պեղումները հաստատեցին մեկ այլ տարբերակ, ըստ որի XVII դարում  ամրոցը  կառուցվել է հայկական մեկ այլ ամրոցի տեղում:

1. In Britain you can drive a car when you’re 17.

2. Have you lived in London for a long time.

3. «Do you drink green tea?» «Yes, every morning!»

4. I am very pleased to hear that you passed your exams.

5. Oh no! The phone’s not working and I have to call my mother — it’s her birthday today.

Is it? Don’t worry. I’ll let you use my mobile.

6. «How long have you been playing chess? «Since 1998»

7. Printing was invented in ancient China.

8. I had to stop at the traffic lights because they were red.

9. That’s the man whose wife is a doctor.

10. «Who does this hat belong to?

«I don’t know. But it looks quite fashionable so it might belong to Jane.

11. Both boys’ faces were red with embarrassment.

12. You look very tired! What have you been doing?

13. I was really depressed after I watched that film.

14. She won the race despite all the others being professional athletes.

15. We arrived at the cinema late. The film had already started.

16. It’s Sunday and so I don’t have to go to work.

17. If I knew, I would have told you.

18. Tom and Sue broke up last May. Now she’s getting married to Andrew.

19. I asked two people the way to the metro but neither of them knew

20. Next year, I hope I’ll be able to speak French fluently.

21. It’s Ok. I remembered to bring the tickets. Here they are.

22. They are great friends but they don’t meet each other very often.

23. I wish I had studied computing at school when I was younger.

24. You look hungry! Would you like some tea and cake?

25. I took my car to the garage yesterday, because it was making strange noises.

26. «There is too much traffic on the roads of New York.»

27. Andrew bought Susan a few roses.

28. Because of the bad economic situation, 200 workers were made redundant last month.

29. You mustn’t take photographs inside this church.

30. When I was a boy I used to live in Sydney.

31. Her husband, who is quite old, is a famous artist.

32. Don’t answer unless you really know that you are right!

33. If I won the national lottery, I would buy a sports car.

34. Having had a few drinks, they then started the first course.

35. «Look at that new computer he’s bought! He must have spent a fortune on it!»